Tìm hiểu: Bệnh trĩ là gì? Dấu hiệu & Cách điều trị

Thứ Hai, 07-05-2018

Bệnh trĩ là gì? Nguyên nhân nào dẫn đến căn bệnh này? Các dấu hiệu nào giúp nhận biết chính xác bệnh trĩ? Cần điều trị như thế nào để tránh được những biến chứng nguy hiểm của bệnh. Những thắc mắc này của độc giả sẽ được PGS.TS Nguyễn Mạnh Nhâm, Chủ tịch hội Hậu môn trực tràng học Việt Nam giải đáp trong bài viết dưới đây.

Bệnh trĩ là bệnh gì?

Tìm hiểu bệnh trĩ là gì

Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Nhâm thì bệnh trĩ mang tính xã hội vì có rất nhiều người mắc phải; y học cổ xưa của Trung Quốc đã có câu nói “thập nhân cửu trĩ” để mô tả về căn bệnh này. Trong dân gian thì bệnh trĩ có tên gọi khác là bệnh lòi dom.

Hiện nay, y học hiện đại hiểu chung về bệnh trĩ như sau: Bệnh trĩ xảy ra khi sự co giãn quá mức các đám rối tĩnh mạch ở phần hậu môn trực tràng. Bình thường, các đám rối tĩnh mạch có nhiệm vụ kiểm soát lượng phân thải ra ngoài. Tuy nhiên, do một nguyên nhân nào đó mà các đám rối tĩnh mạch bị giãn hoặc căng phồng quá mức. Người ta gọi đó là bệnh trĩ.

Dấu hiệu nhận biết bệnh trĩ

Ông cũng cho biết thêm, hầu hết những người bị bệnh trĩ đến bệnh viện khám và điều trị đều trong tình trạng nặng, để tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra bạn hãy đọc những dấu hiệu dưới đây để phát hiện bệnh sớm nhất tránh những hối hận về sau:

  • Thứ nhất, chảy máu đại tiện. Đây là triệu chứng đầu tiên của bệnh trĩ. Bạn phát hiện có máu khi nhìn lên giấy vệ sinh hoặc quan sát trực tiếp trên phân. Máu có thể là vài tia hoặc chảy thành giọt. Tùy vào tình trạng bệnh mà lượng máu chảy cũng khác nhau.
  • Thứ hai, đau rát hậu môn. Cảm giác đau rát hậu môn thường gặp nhất là khi đi đại tiện. Ngoài ra, có thể gặp khi mặc quần quá chật hoặc đứng, ngồi lâu một chỗ trong thời gian dài.

Đau rát hậu môn là dấu hiệu của bệnh trĩ

  • Thứ ba, cảm thấy khó chịu ở vùng hậu môn, xuất tiết, ngứa. Khi bệnh trĩ còn nhẹ thì triệu chứng này chưa thể hiện rõ. Phải đến khi bệnh nặng, búi trĩ sa ra ngoài thì mới biểu hiện rõ bằng những cơn ngứa ngáy khó chịu kéo dài.
  • Thứ tư, xuất hiện búi trĩ. Có thể gồm một hoặc nhiều búi trĩ khác nhau. Sa búi trĩ có thể xảy ra hoặc không.
  • Thứ năm, sưng nề hậu môn. Dấu hiệu này thường biểu hiện khi búi trĩ sa ra ngoài hoàn toàn, có dùng tay đẩy búi trĩ vào cũng bị rơi ra. Cảm thấy nhức nhối khi ngồi xuống hay đi lại.

Nguyên nhân gây ra bệnh trĩ

Các nguyên nhân gây bệnh trĩ đã được đề cập từ lâu với rất nhiều nguyên nhân khác nhau. Chúng tôi sẽ nêu qua một số nguyên nhân cho bạn đọc được biết:

  • Một là, táo bón. Đây là nguyên nhân gây bệnh trĩ phổ biến cũng như các bệnh hậu môn trực tràng khác. Táo bón là tình trạng phân bị khô cứng, vón thành cục khi đi đại tiện phải dùng rất nhiều sức thì phân mới được đẩy ra ngoài. Việc rặn quá nhiều sẽ gây áp lực lên tĩnh mạch ở hậu môn gấp 10 lần làm xuất hiện các búi trĩ. Các búi trĩ này to dần và khi dài quá sẽ sa ra ngoài.
  • Hai là, ổ bụng bị gây áp lực lớn trong thời gian dài. Khi áp lực tăng lên đột ngột và kéo dài dễ gây cản trở máu tĩnh mạch của vùng hậu môn trở về hệ thống tuần hoàn chung và dễ mắc bệnh trĩ. Các đối tượng thường gặp tình trạng này là những người phải thường xuyên lao động nặng nhọc; bệnh nhân ho nhiều do bị viêm phế quản mãn tính, giãn phế quản; bệnh nhân suy tim, xơ gan…

Bê vác đồ nặng gây áp lực ổ bụng, lâu ngày hình thành nên bệnh trĩ

  • Ba là, do tính chất nghề nghiệp. Những công việc phải đứng lâu, ngồi lâu không có thời gian vận động như giáo viên, nhân viên bán hàng, nhân viên văn phòng, thu ngân…
  • Bốn là, chế độ ăn uống không đầy đủ. Ăn ít chất xơ, uống ít nước, dùng nhiều bia rượu hay các loại nước ngọt, trà đặc, cà phê, …được xem là những thói quen dẫn đến bệnh trĩ.
  • Năm là, do tuổi cao. Sự co giãn của cơ vòng hậu môn ở người già bị lão hóa theo tuổi tác cộng với tình trạng táo bón kéo dài khiến nhiều người già mắc bệnh trĩ.
  • Sáu là, phụ nữ mang thai và trong giai đoạn sinh nở. Sự phát triển của tử cung trong thời gian mang thai (đặc biệt là 3 tháng cuối) dần chèn ép các tĩnh mạch trĩ gây ứ đọng máu trong tĩnh mạch hình thành nên bệnh trĩ..
  • Bảy là, tiêu chảy kéo dài. Những người bị tiêu chảy mạn tính cũng có nguy cơ bị bệnh trĩ ghé thăm.
  • Ngoài ra, còn nhiều nguyên nhân khác nhau như: mắc bệnh béo phì; bị hội chứng ruột kích thích; viêm đại tràng mạn tính; có các khối u bướu ở hậu môn hoặc các vùng da xung quanh; quan hệ tình dục thường xuyên qua hậu môn…

Các loại bệnh trĩ

Bệnh trĩ được giới y khoa chia làm 4 loại chủ yếu là bệnh trĩ nội, bệnh trĩ ngoại, bệnh trĩ hỗn hợp và bệnh trĩ vòng. Cùng tìm hiểu lần lượt các loại qua những thông tin dưới đây:

  • Bệnh trĩ nội

Trĩ nội là bệnh thường gặp nhất trong số 3 loại bệnh trĩ, hình thành do sự phồng lên của các đám rối tĩnh mạch nằm bên trong hậu môn và trực tràng. Các đám rối tĩnh mạch bị sưng phồng bắt nguồn từ phía trên đường lược có bề mặt là lớp niêm mạc của ống hậu môn và không có thần kinh cảm giác. Bệnh trĩ nội phát triển qua 4 giai đoạn như sau:

+ Trĩ nội độ 1: Các tĩnh mạch giãn cương tụ, đội niêm mạc phồng lên vào trong lòng trực tràng, khi đi vệ sinh chưa bị lòi búi trĩ, chỉ thấy xuất hiện máu tươi.

Hình ảnh trĩ nội độ 1

Trĩ nội độ 2: Các tĩnh mạch trĩ giãn nhiều hơn và hình thành rõ các búi trĩ. Khi đi đại tiện mà rặn thì búi trĩ vẫn sa ra ngoài và tự co lên được.

+ Trĩ nội độ 3: Búi trĩ lòi ra ngoài khi đi đại tiện nhưng không thể tự co lại được mà cần có sự can thiệp dùng tay đẩy vào. Lượng máu chảy ra nhiều hơn, máu chảy thành tia.

+ Trĩ nội độ 4: Búi trĩ sa ra ngoài vĩnh viễn và không thể can thiệp đẩy vào được dẫn đến bị thắt nghẹt, dẫn đến hoại tử. Đây là mức độ bệnh trĩ khi phát triển nặng nhất và gây khó khăn cho việc điều trị.

  • Bệnh trĩ ngoại

Trĩ ngoại là hiện tượng vùng da tại các nếp gấp vùng hậu môn bị căng phồng và sưng lên do các tĩnh mạch hậu môn bị chèn ép quá mức hoặc do viêm nhiễm. Khác với bệnh trĩ nội, trĩ ngoại xuất phát từ bên dưới đường lược, trên bề mặt là lớp biểu mô tầng và có thần kinh cảm giác. Bệnh trĩ ngoại cũng gây cảm giác vướng víu khó chịu và ngứa ngáy hơn so với trĩ nội. Bệnh trĩ ngoại không phân chia cấp độ như trĩ nội.

  • Bệnh trĩ hỗn hợp

Đây là dạng bệnh hiếm gặp gồm cả trĩ nội và trĩ ngoại. Khi mắc trĩ hỗn hợp thì bệnh nhân có hai đám trĩ xuất hiện ở trong lòng ống hậu môn và ngoài rìa hậu môn. Khi búi trĩ trong lòng hậu môn to và sa ra ngoài sẽ liên kết với búi trí ở bên ngoài rìa hậu môn bởi dây chằng Parks tạo thành một búi trĩ lớn kéo dài từ trong ra ngoài hậu môn. Sự kết hợp của hai loại trĩ này thường có tính phức tạp cao và độ nguy hiểm lớn, việc điều trị vì thế mà cũng rất khó khăn.

Lưu ý: Dây chằng Parks là những sợi cơ đi từ mặt trong của cơ thắt trong bám vào niêm mạc ống hậu môn.

Hình ảnh bệnh trĩ hỗn hợp

  • Bệnh trĩ vòng

Do hình dạng của búi trĩ vòng tròn nên người ta gọi là trĩ vòng. Bệnh trĩ vòng hình thành khi các búi trĩ nội và trĩ ngoại dính nhau thành trĩ hỗn hợp. Về sau, các búi trĩ tăng lên về kích thước và giữa các búi trĩ chính lại xuất hiện các búi trĩ phụ làm cho chúng liên kết với nhau thành một vòng tròn trĩ. Ở trên vòng tròn trĩ có chỗ to nhỏ không đều, giữa là các ngấn nông hay sâu.

Vì bệnh xảy ra ở vùng kín nên người mắc phải cảm thấy sợ hãi, không muốn chia sẻ cùng ai vì ngại ngùng. Do đó, bạn nên tìm hiểu những kiến thức cơ bản về bệnh trĩ để biết cách phòng tránh.

Biến chứng của bệnh trĩ

Bệnh trĩ không chỉ khiến người bệnh cảm thấy đau và chảy máu khi đi ngoài mà còn có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng đời sống người bệnh nếu không có biện pháp hỗ trợ điều trị kịp thời. Người bệnh cần nhận diện được một số biến chứng nguy hiểm của bệnh trĩ gây ra như:

  • Gây thiếu máu cho cơ thể ảnh hưởng đến sức khỏe do lượng máu mất quá nhiều, các tế bào hồng cầu không kịp sản xuất máu.
  • Nghẹt búi trĩ: Khi búi trĩ lòi ra ngoài hậu môn, dẫn đến hiện tượng tắc mạch, phù nề, chảy máu, búi trĩ bầm tím và gây ra cảm giác rất đau đớn. Đặc điểm của búi trĩ sa nghẹt là bề mặt ngoài thường có màu xám; mặt trong màu nâu đỏ; khi có rải rác các nốt xám đen xuất hiện là dấu hiệu của hoại tử.
  • Gia tăng tình trạng viêm nhiễm ở hậu môn. Khi cảm thấy ở hậu môn có cảm giác ngứa ngáy, nóng rát và tình trạng cơ vòng hậu môn thít chặt, giãn nở kém là biểu hiện của vùng da xung quanh hậu môn bị nhiễm khuẩn.
  • Ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Việc mất quá nhiều máu và đau đớn khi đi ngoài sẽ ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh. Người bệnh dễ bị đau đầu, đau nhức vùng lưng dưới, suy giảm trí nhớ khiến đầu óc căng thẳng và dễ ngất xỉu.
  • Dễ mắc các bệnh lý hậu môn trực tràng khác như nứt hậu môn, rò hậu môn, áp xe hậu môn, ung thư đại trực tràng…

Giải pháp điều trị bệnh trĩ

Từ xa xưa cho đến tận ngày nay, đã có nhiều cách chữa bệnh trĩ được tìm ra cho hiệu quả phù hợp với từng tình trạng bệnh của từng người. Bạn có thể tìm hiểu qua một số cách chữa bệnh trĩ sau đây:

– Về chế độ ăn uống, tập luyện

Khi bệnh trĩ còn ở giai đoạn nhẹ thì giải pháp điều trị này có thể điều trị dứt điểm nếu chúng ta kiên trì thực hiện. Người bị bệnh trĩ nên ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc, … trong các bữa ăn hằng ngày. Uống thật nhiều nước để quá trình tiêu hóa và trao đổi chất diễn ra thật thuận lợi. Bên cạnh đó, nên hạn chế dùng các đồ ăn cay nóng, có nhiều dầu mỡ hay các loại đồ uống chứa chất cồn và chất kích thích khác.

Còn về luyện tập thì nên cố gắng vận động càng nhiều, càng tốt. Nhất là tập các bài tập thể dục chữa bệnh trĩ hằng ngày, ít nhất 30 phút để mang lại hiệu quả nhanh chóng.

Tập thể dục hỗ trợ chữa bệnh trĩ

– Về các loại thuốc 

Thuốc chữa bệnh trĩ có thể là thuốc dân gian, thuốc đông y hay thuốc tây y. Các loại thuốc này đều có chung công dụng là giảm đau, kháng viêm, làm co búi trĩ, chống viêm nhiễm hậu môn. Có thể dùng thuốc dưới dạng uống, bôi hoặc đặt. Cụ thể:

+ Dùng thuốc uống: Daflon, Ginkofort, … giúp tăng cường sức bền mạch máu, làm giảm tính căng giãn và ứ trệ của tĩnh mạch.

+ Dùng thuốc đặt hay thuốc bôi: Titanorein, Proctolog, … giúp tăng trương lực tĩnh mạch và giảm đau do một số thuốc có bổ sung thêm Lidocaln.

+ Ngâm rửa hậu môn: dùng các thuốc chuyên ngâm rửa cho hậu môn từ đông y hoặc các cách làm dân gian.

– Các phương pháp phẫu thuật

+ Phương pháp áp dụng khi xuất hiện búi trĩ: tiêm xơ búi trĩ, thắt búi trĩ bằng vòng cao su, liệu pháp đông lạnh, quang học, đốt điện. Ví dụ, phương pháp thắt búi trĩ bằng vòng cao su sẽ sử dụng vòng cao su lồng vào cổ búi trĩ, thắt nghẹt lại để máu không tới nuôi búi trĩ, búi trĩ sẽ tự teo và rụng.

+ Phương pháp phẫu thuật khi sa búi trĩ: Longo, bắn laser, PPH, HCPT, …Tùy vào tình trạng bệnh hoặc loại bệnh mà người có chuyên môn sẽ tư vấn phương pháp phù hợp.

Cách phòng ngừa bệnh trĩ

Sau khi đã biết về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh trĩ thì bạn cũng không quên tìm hiểu cách phòng ngừa căn bệnh này. Nắm bắt được cách phòng ngừa bệnh trĩ sẽ giúp việc điều trị dễ dàng đạt được hiệu quả cao. Bạn nên làm theo những chỉ dẫn sau đây của chúng tôi:

Người bệnh trĩ cần có chế độ ăn uống khoa học

  • Đầu tiên, có chế độ ăn uống hợp lý để không bị táo bón – vì đây là nguyên nhân gây bệnh trĩ hàng đầu. Nên tập thói quen ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa sẽ ảnh hưởng đến chức năng của hệ tiêu hóa.
  • Tiếp đến, cần siêng nặng vận động để thúc đẩy sự hoạt động của nhu động ruột tốt hơn. Nên thường xuyên đi bơi, chạy bộ, … Không nên mang vác các đồ vật quá sức với mình.
  • Cuối cùng, tạo thói quen khi đi vệ sinh đúng cách. Ngồi đúng tư thế; không rặn mạnh mỗi lần đi cầu (đặc biệt là khi đang bị táo bón); không nên ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh và hạn chế làm những việc linh tinh (đọc báo, nghe nhạc, xem phim, nhắn tin, …); lau chùi hậu môn bằng nước sạch và giấy sau khi đi vệ sinh; …

Thực trạng bệnh trĩ ở nước ta hiện nay

Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Nhâm, Chủ tịch hội Hậu môn trực tràng học Việt Nam cho biết, qua khảo sát của hội trong một thời gian thì nhận thấy tỷ lệ mắc bệnh trĩ ở Việt Nam chiếm từ 35 – 50%. Nữ giới thường mắc bệnh trĩ cao hơn nam giới chiếm 61%. Số người mắc bệnh trĩ trong độ tuổi lao động chiếm 60 – 70%. Và những con số này đang có xu hướng tăng thêm trong những năm gần đây. Đặc biệt, tỉ lệ mắc bệnh trĩ ở thành thị cao gấp nhiều lần vùng nông thôn.

Đa phần, người dân thành thị mắc bệnh trĩ đều do thói quen ít vận động, thường xuyên phải làm việc trong trạng thái căng thẳng, cường độ cao. Điều này dẫn đến chế độ sinh hoạt không theo một giờ giấc nhất định. việc ăn uống vì thế mà cũng bị ảnh hưởng. Các đối tượng thường mắc phải đó là nhân viên văn phòng, giáo viên, thu ngân, …

Còn với khu vực nông thôn, bệnh trĩ thường ghé thăm những người thường xuyên làm việc quá nặng, bê vác nhiều. Ngoài ra, chế độ ăn uống ở nông thôn còn thiếu thốn nên người dân hay mắc bệnh viêm đại tràng mãn tính dẫn đến đi ngoài kéo dài và hình thành nên bệnh trĩ. Đối tượng mắc bệnh trĩ ở nông thôn nhiều nhất là nông dân.

Trước đây, người ta bắt gặp bệnh trĩ ở những người trung niên, người cao tuổi là chính. Nhưng giờ đây, cuộc sống hiện đại với bao điều phải lo lắng, suy nghĩ cũng khiến giới trẻ cũng mắc phải căn bệnh này. Hiện nay, tuy chưa có thống kê cụ thể tỷ lệ người trẻ tuổi ở cả nước mắc bệnh trĩ nhưng theo báo cáo của một số bệnh viện có chuyên khoa hậu môn trực tràng thì tỷ lệ người trẻ tuổi đi khám bệnh luôn chiếm tỉ trọng cao. Đơn cử tại Bệnh viện Việt Đức, PGS Nguyễn Thanh Long – Trưởng khoa phẫu thuật tự nguyện 1C cho biết: Hơn 50% người mắc bệnh trĩ đến khám tại đây có độ tuổi trung bình là 30. Phần lớn bệnh nhân ở lứa tuổi đang phải lao động chính trong gia đình và xã hội”.

Trên đây là một số thông tin mà chúng tôi muốn cung cấp tới bạn đọc về những kiến thức cơ bản về bệnh trĩ. Mong rằng đây sẽ là cẩm nang quý báu giúp bạn và người thân tránh được căn bệnh khó nói này. Cảm ơn đã theo dõi bài viết của chúng tôi, chúc mọi người luôn vui khỏe!

Thông tin hữu ích cho bạn: Các địa chỉ chữa bệnh trĩ tốt nhất và uy tín tại TPHCM và Hà Nội

Bài viết cùng chuyên mục

Bình Luận:

Email của bạn sẽ không bị công khai. Các trường có dấu (*) là bắt buộc
*